Amit Ujagare
'सोनार बांग्ला' या शब्दाचा शब्दशः अर्थ 'सोन्याचा बंगाल' असा होतो. प्राचीन आणि मध्ययुगीन काळात बंगाल प्रांत सुपीक जमिन, कापड उद्योग (विशेषतः रेशीम) आणि व्यापारामुळं अत्यंत श्रीमंत होता. या आर्थिक समृद्धीमुळेच या प्रदेशाला 'सोनार बांग्ला' म्हटले जायचे.
ही संकल्पना खऱ्या अर्थाने लोकमानसात रुजली ती विश्वकवी रवींद्रनाथ टागोर यांच्या 'अमार शोनार बांग्ला' (माझा सोन्याचा बंगाल) या गीतामुळे.
१९०५ मध्ये जेव्हा इंग्रजांनी बंगालची फाळणी केली, तेव्हा त्या विरोधात जनमत जागृत करण्यासाठी टागोरांनी हे गीत लिहिले.हे गीत आज बांगलादेशचे राष्ट्रगीत आहे. यामध्ये बंगालच्या निसर्गसौंदर्याचे आणि मातृभूमीप्रती असलेल्या प्रेमाचे वर्णन केले आहे.
मुक्ती संग्राम (१९७१) : पूर्व पाकिस्तानमधील (आताचा बांगलादेश) लोकांनी जेव्हा पाकिस्तानविरुद्ध लढा दिला, तेव्हा 'सोनार बांग्ला' ही त्यांच्यासाठी अस्मितेची आणि स्वातंत्र्याची प्रेरणा होती. त्यांना असा देश हवा होता जो आर्थिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या पुन्हा एकदा 'सोन्याचा' असेल.
५. भारतीय राजकारणात अलीकडच्या काळात (विशेषतः २०२१ आणि २०२६ च्या निवडणुकांमध्ये) भारतीय जनता पक्षाने पश्चिम बंगालमध्ये 'सोनार बांग्ला' घडवण्याचा संकल्प केला होता. घुसखोरीमुक्त, भ्रष्टाचारमुक्त आणि औद्योगिकदृष्ट्या प्रगत बंगाल, अशी या संकल्पनेची मांडणी भाजपने केली होती.
सोनार बांग्ला म्हणजे केवळ पैसा किंवा संपत्ती नव्हे, तर तो बंगालचा समृद्ध वारसा आहे. यामध्ये: बंगाली भाषा आणि साहित्य. कला, संगीत आणि चित्रपट. नवनिर्मिती आणि वैचारिक क्रांती यांचा समावेश होतो.
बांगलादेशचे जनक शेख मुजीबुर रहमान यांनी 'सोनार बांग्ला' हे त्यांचे मुख्य स्वप्न मानले होते. शोषणमुक्त समाज आणि गरिबीमुक्त बंगाल ही त्यांच्यासाठी 'सोनार बांग्ला'ची खरी व्याख्या होती.
८. सोनार बांग्ला' (सुवर्ण बंगाल) ही संकल्पना केवळ एक राजकीय घोषणा नसून ती बंगालच्या समृद्ध इतिहासाचे, संस्कृतीचे आणि आर्थिक सुबत्तेचे प्रतीक आहे. या संकल्पनेचे महत्त्वाचे पैलू आहेत.