Pradeep Pendhare
भारतात अण्वस्त्रे कोण नियंत्रित करते हे लोकांना जाणून घ्यायचे आहे.
पंतप्रधान थेट अण्वस्त्रांचा वापर करण्याचे आदेश देऊ शकतात का? यासाठी काय नियम आहेत?
भारताची भूमिका स्पष्ट आहे की, अण्वस्त्रे कोणत्याही देशावर हल्ला करण्यासाठी नव्हे, तर अण्वस्त्रधारी देशांपासून स्वतःचे रक्षणासाठी विकसित केली आहेत.
भारत कधीही कोणत्याही देशावर प्रथम अणुहल्ला करणार नाही, या बाबतीत भारत 'प्रथम वापर नाही' हे धोरण स्वीकारतो.
सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, भारतात अण्वस्त्रांचे नियंत्रण कोणत्याही एका व्यक्तीच्या हातात नाही. म्हणजेच पंतप्रधानांना हवे असले, तरी ते एकट्याने अण्वस्त्रांचा वापर करण्याचा आदेश देऊ शकत नाहीत.
यासाठी भारत सरकारने नियम आणि कायदे तयार केले आहेत. भारतात अण्वस्त्रांच्या वापराबाबत अंतिम निर्णय न्यूक्लियर कमांड ऑथॉरिटी घेते.
या प्राधिकरणाचे दोन भाग आहेत, पहिले- राजकीय परिषद आणि दुसरे- कार्यकारी परिषद.
राजकीय परिषदेचे अध्यक्षपद देशाचे पंतप्रधान स्वतः करतात आणि कार्यकारी परिषदेचे अध्यक्षपद देशाचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (NSA) करतात.