Amit Ujagare
प्रणव मुखर्जी यांची पंतप्रधान बनण्याची आकांक्षा होती. २०१० मध्ये अर्थमंत्री पी. चिदंबरम यांच्याशी मतभेदानंतर मुखर्जी यांनी हताश होऊन सोनिया गांधींना म्हटलं होतं की, कदाचित आता उच्चस्तरावर बदलाची वेळ आली आहे.
१९८४ मध्ये दिल्लीत उसळलेल्या शिखविरोधी दंगलीवेळी तत्कालीन लष्कर प्रमुख जनरल ए एस. वैद्य यांना ३१ ऑक्टोबर १९८४ च्या रात्रीच सैन्य तैनातीचे आदेश मिळाले होते. पण जवळची तुकडी न बोलावता त्यांनी डेहराडूनवरुन तुकडी बोलावल्यानं दंगल नियंत्रणाला उशीर झाला होता. कारण जवळच्या तुकडीत बहुतांश शिख सैनिक होते.
ऑपरेशन ब्लू स्टारनंतर सुवर्ण मंदिर आणि अकाल तख्तचे फोटो पाहून इंदिरा गांधींच्या डोळ्यात दुःख आणि पश्चातापाचे अश्रू होते.
सोनिया गांधींनी आणीबाणीचा निर्णय चुकीचा होता असं म्हटलं आहे. तसंच इंदिरा गांधींनाही ही चूक करत असल्याची जाणीव होती पण संजय गांधी यांच्या वाढत्या दबावामुळं हा निर्णय त्यांनी घेतला. याला राजीव गांधींचा विरोध होता.
राजीव गांधी अयोध्येत सुरु असलेल्या वादावर असा तोडगा काढला गेला पाहिजे जो कायदेशीर आणि सर्व पक्षांना मंजूर असेल. मशिदीला हात न लावता वेगळ्या ठिकाणी मंदिर बनवण्याची त्यांची इच्छा होती. पण भाजप-आरएसएसला मशीद पाडण्याशिवाय काहीच मंजूर नव्हतं.
२०१२ मध्ये महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ते अण्णा हजारे यांनी इंडिया अगेन्स्ट करप्शन आंदोलनाचं नेतृत्व करत होते. तेव्हापासून आत्तापर्यंत या आंदोलनात सहभागी असलेल्या अनेकांनी याला भाजप-आरएसएसद्वारे संघटित आणि गुप्त समर्थन दिल्याचं सांगितलं आहे.
२०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीपूर्वी नितीश कुमार हे इंडिया आघाडीतून बाहेर पडण्याच्या संधीची वाट पाहत होते. कारण सत्ताधारी भाजपच्या प्रभावाखाली ते आले होते.
२००४ मध्ये पंतप्रधानपदाची संधी असतानाही हे पद त्यागण्यापूर्वी आपल्या मनात सुरु असलेल्या घालमेलीचाही सोनिया गांधींनी आपल्या आत्मचरित्रात उल्लेख केला आहे. आपण स्वतःहून पंतप्रधानपद सोडलं आणि मनमोहन सिंह यांची निवड केल्याचं त्यांनी लिहिलं आहे.