Rashmi Mane
महानगरपालिका प्रशासनात उपमहापौर हे महत्त्वाचं घटनात्मक पद आहे. महापौरांच्या अनुपस्थितीत शहराच्या कारभाराची जबाबदारी उपमहापौरांकडे येते. लोकप्रतिनिधी म्हणून ते नागरिक आणि प्रशासन यांच्यातील दुवा असतात.
महापौर आजारी असतील, बाहेर दौऱ्यावर असतील किंवा पद रिक्त असेल, तर उपमहापौर महापौरांचे सर्व अधिकार वापरतात. बैठका घेणे, निर्णयांना मंजुरी देणे ही जबाबदारी त्यांची असते.
महानगरपालिकेच्या सर्वसाधारण सभा, विशेष सभा किंवा तातडीच्या बैठकींचं अध्यक्षपद उपमहापौर भूषवू शकतात. सभेतील शिस्त, चर्चेचं नियोजन आणि मतदानाची प्रक्रिया ते सांभाळतात.
उपमहापौर विकास प्रकल्प, ठराव, निधी वाटप आणि नागरी समस्या यावर निर्णय प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग घेतात.
रस्ते, पाणी, स्वच्छता, आरोग्य, वीज अशा मूलभूत प्रश्नांसाठी उपमहापौर नागरिकांच्या वतीने आवाज उठवतात.
महानगरपालिकेतील विविध समित्या, स्थायी समिती व उपसमित्यांच्या कामकाजावर उपमहापौर लक्ष ठेवतात.
उपमहापौर थेट प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना सूचना देऊ शकत नाहीत, मात्र प्रश्न विचारणे, माहिती मागवणे आणि कारभारावर नियंत्रण ठेवण्याचा अधिकार त्यांना असतो.
उपमहापौर हे केवळ दुय्यम पद नसून शहराच्या प्रशासनातील महत्त्वाचा कणा आहेत. योग्य नेतृत्व आणि सक्रिय सहभाग असेल, तर शहराच्या विकासाला वेग देण्याचं काम उपमहापौर करतात.