Ganesh Sonawane
पोलिस ठाण्यात तक्रार केल्यानंतर त्याचे स्वरूप घटनेनुसार ठरते.
FIR, NC किंवा तक्रार अर्ज यांचे कायदेशीर परिणाम वेगवेगळे असतात.
FIR म्हणजे First Information Report; दखलपात्र गुन्ह्यांमध्ये हा प्रथम अहवाल नोंदवला जातो. खून, दरोडा, बलात्कार, अपहरण, गंभीर मारहाण आणि मोठी फसवणूक यांसारख्या गुन्ह्यांत FIR होते.
दखलपात्र गुन्ह्यात पोलिस न्यायालयाच्या परवानगीशिवाय थेट तपास सुरू करू शकतात. आवश्यक असल्यास आरोपीला अटकही करता येते; त्यामुळे FIRला महत्त्वाचे कायदेशीर स्थान आहे.
NC म्हणजे Non-Cognizable Report; अदखलपात्र गुन्ह्यांची नोंद म्हणजे NC.
किरकोळ मारामारी, शिवीगाळ, धमकी किंवा लहान स्वरूपाच्या वादांत NC दाखल केली जाते.
पोलिस NCची नोंद करून संबंधित व्यक्तींना समज देऊ शकतात.
मात्र न्यायालयाच्या आदेशाशिवाय अशा प्रकरणात सविस्तर तपास करता येत नाही.
तक्रारीनंतर प्राथमिक चौकशी करून प्रकरणाचे स्वरूप पाहिले जाते.
त्यानुसार FIR नोंदवायची, NC करायची किंवा इतर कायदेशीर कारवाई करायची, याचा निर्णय घेतला जातो.
FIR म्हणजे दखलपात्र गुन्ह्याची नोंद : NC म्हणजे अदखलपात्र गुन्ह्याची नोंद तर तक्रार अर्ज म्हणजे घटनेची/समस्येची लेखी माहिती. म्हणून पोलिसांकडे तक्रार दिली म्हणजे लगेच FIR दाखल झाली, असा अर्थ होत नाही.