सरकारनामा ब्यूरो
पंजाबमध्ये जन्मलेले उत्तर प्रदेशामध्ये तब्बल चार वेळा सत्ता आणणारे कांशीराम यांची आज (15 मार्च) जयंती आहे. दलित राजकारणाचे किंगमेकर म्हणून ते ओळखले जातात.
कांशीराम हे केंद्र सरकारमध्ये नोकरीला होते. पुण्यामध्ये ते नोकरी करत होते. मात्र, सामाजिक परिवर्तनाच्या लढ्यात सहभागी होत त्यांनी आपल्या नोकरीचा राजीनामा दिला.
कांशीराम यांनी सुरुवातीच्या काळात महाराष्ट्राच्या राजकारणात परिवर्तनाचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यांना अपेक्षित प्रतिसाद मिळाला नाही.
उत्तर प्रदेशला त्यांनी आपली कर्मभूमी बनवले. बहुजन समाजवादी पक्षाची त्यांनी स्थापना केली.
पक्षाच्या सत्ता स्थापनेनंतर अवघ्या आठ वर्षांत उत्तर प्रदेशमध्ये त्यांची सत्ता आली. आणि मायावती या पहिल्या दलित मुख्यमंत्री बनल्या.
उत्तर प्रदेशमध्ये दलितांची संख्या 21 टक्के आहे. जेवढे ज्यांची संख्या तेवढी त्यांचा सत्तेत वाटा, अशी घोषणा देत त्यांनी दलित, बहुजन, मागासवर्गीयांचे राजकारण त्यांनी केले.
उत्तर प्रदेशमध्ये कांशीराम यांच्या नेतृत्वात बसपाची सत्ता आली. चारही वेळा मायावती मुख्यमंत्री झाल्या.
कांशीराम यांनी आपल्या उत्तराधिकारी म्हणून मायावती यांचे नाव जाहीर केले होते. आता त्या बसपाच्या प्रमुख आहेत.