Jagdish Patil
15 जानेवारीला राज्यातील 29 महापालिकांसाठी मतदान पार पडणार आहे. या निवडणुकांच्या निकालानंतर महापौरांची निवड केली जाईल.
आपल्याच पक्षाचा महापौर व्हावा यासाठी सर्वच राजकीय पक्षांकडून जोरदार प्रयत्न सुरू आहेत.
याच पार्श्वभूमीवर 'महापौर' या शब्दाचा इतिहास नेमका काय आहे ते जाणून घेऊया.
महापालिकेत निवडून आलेले सभासद आपल्यातल्या एका सभासदाला नेता म्हणून निवडतात त्याला महापौर म्हणतात.
पण महापौर शब्द पूर्वीपासून वापरात नव्हता, इंग्रज येण्यापूर्वी हा शब्द मराठी शब्दकोशातही नव्हता.
महापालिकेतील प्रमुख नेत्याला मेयर हा शब्द इंग्रजांमुळे प्रचलित झाला. महाराष्ट्र वगळता इतर राज्यांमध्ये आजही मेयर शब्द वापरतात.
मात्र, 1938 च्या साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष असलेल्या स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकरांनी भाषाशुद्धीबद्दल आग्रही मत मांडले होते.
मराठी भाषेत परकीय शब्द मिसळलेत आणि ते आपण रोज वापरातोय हे चुकीचे असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.
अशातच सावरकरांना मानणारे गणपतराव नलावडे हे पुणे शहराचे 'मेयर' झाले. ही बातमी समजताच सावरकरांनी त्यांना अभिनंदनाचे पत्र पाठवलं.
त्यात लिहिलं होतं, 'पत्र पाठवण्यास विलंब होत आहे, क्षमस्व.'मेयर' या शब्दाला प्रतिशब्द काय असावा याचा विचार करत होतो. तो 'महापौर' हा शब्द मिळाला.'
तर दिनांक, दूरध्वनी, चित्रपट, महापौर असे 40-45 शब्द सावरकरांनी त्यांच्या कारकीर्दीत मराठी भाषेला दिले आहेत.