Rashmi Mane
घरातील कर्त्या व्यक्तीचं अचानक निधन झालं आणि मृत्यूपत्रही नसेल, तर घर, जमीन आणि बँकेतील पैसे कुणाच्या वाट्याला येतात? यासाठी कायद्यात स्पष्ट नियम आहेत.
मृत्यूपत्र न करता व्यक्तीचं निधन झाल्यास त्याला 'मृत्यूपत्राशिवाय वारसा' (Intestate Succession) म्हणतात. अशावेळी वारसाहक्कानुसार संपत्तीचं वाटप होतं.
हिंदू पुरुषाच्या संपत्तीचं वाटप हिंदू वारसा कायदा 1956 नुसार केलं जातं. यामध्ये प्रथम श्रेणीतील वारसांना प्राधान्य दिलं जातं.
मृत व्यक्तीची पत्नी, मुलगा, मुलगी आणि आई हे प्रथम श्रेणीतील वारस आहेत. त्यांना कायद्यानुसार समान वाटा मिळतो.
समजा कर्त्या व्यक्तीच निधन झालं. त्यांच्या पश्चात पत्नी, एक मुलगा, एक मुलगी आणि आई आहेत. तर संपत्तीचे चार समान हिस्से होतील.
वडिलांच्या संपत्तीवर मुलीचा हक्क मुलाप्रमाणेच असतो. लग्न झालं असलं तरी मुलीचा वारसाहक्क संपत नाही.
मृत व्यक्तीच्या बँक खात्यातील रक्कमही वारसाहक्काच्या नियमांनुसार मिळू शकते. यासाठी बँकेत मृत्यू प्रमाणपत्र आणि आवश्यक वारस कागदपत्रे सादर करावी लागतात.
वैध मृत्यूपत्र असल्यास त्यातील तरतुदींनुसार संपत्तीचं वाटप होऊ शकतं. त्यामुळे भविष्यातील कौटुंबिक वाद टाळण्यासाठी मृत्यूपत्र करणं महत्त्वाचं आहे.