मुलांना आई-वडिलांच्या संपत्तीवर जन्मतःच पूर्ण हक्क मिळतो, असा अनेकांचा समज असतो. मात्र, मालमत्तेचा प्रकार, मृत्युपत्र आणि काही कायदेशीर परिस्थितींनुसार मुलांचा वारसाहक्क प्रभावित होऊ शकतो. विशेषतः आई-वडिलांशी गैरवर्तन, गंभीर गुन्हा किंवा वैध मृत्युपत्र यामुळे मुलाला संपत्तीपासून वंचित राहावे लागू शकते.
सर्वप्रथम वडिलोपार्जित मालमत्ता आणि स्व-अर्जित मालमत्ता यातील फरक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. पालकांनी स्वतःच्या उत्पन्नातून किंवा कष्टाच्या पैशातून खरेदी केलेली मालमत्ता ही स्व-अर्जित मालमत्ता मानली जाते. अशा मालमत्तेबाबत मालकाला कायद्याच्या चौकटीत ती दान करणे, विकणे किंवा मृत्युपत्राद्वारे कोणाला द्यायची हे ठरवण्याचा अधिकार असतो.
त्यामुळे स्व-अर्जित मालमत्तेत मुलाला आपोआप जन्मसिद्ध हक्क मिळतोच असे नाही. पालकांनी वैध मृत्युपत्र करून एखाद्या मुलाला संपत्तीतून वगळले असल्यास परिस्थितीनुसार त्याचा दावा टिकू शकत नाही.
आई-वडिलांवर शारीरिक हल्ला करणे, मानसिक छळ करणे किंवा त्यांची योग्य काळजी न घेणे ही गंभीर बाब ठरू शकते. ज्येष्ठ नागरिकांच्या संरक्षणासाठी असलेल्या कायद्यांतर्गत पालकांना काही परिस्थितीत मुलांविरुद्ध न्यायाधिकरणाकडे दाद मागता येते. याशिवाय, देखभालीच्या अटीवर दिलेली मालमत्ता किंवा दानपत्र रद्द करण्याचीही कायदेशीर तरतूद काही परिस्थितींमध्ये लागू होऊ शकते.
हिंदू उत्तराधिकार कायद्यानुसार, एखाद्या व्यक्तीने वारसा मिळवण्यासाठी किंवा इतर कारणासाठी वारसदार व्यक्तीची हत्या केली असल्यास, काही परिस्थितींमध्ये त्याला वारसा मिळण्यापासून अपात्र ठरवले जाऊ शकते. त्यामुळे पालकांच्या हत्येसारख्या गंभीर गुन्ह्यात दोषी ठरणाऱ्या मुलाचा मालमत्तेवरील वारसाहक्क धोक्यात येऊ शकतो.
पालकांनी कायदेशीरदृष्ट्या वैध मृत्युपत्र केले असेल आणि त्यात एखाद्या मुलाला संपत्ती दिलेली नसेल, तर मृत्युपत्रातील तरतुदींनुसार मालमत्तेचे वाटप होऊ शकते. मात्र, मृत्युपत्राची वैधता, मालमत्तेचा प्रकार आणि लागू असलेला वारसा कायदा यावर अंतिम परिणाम अवलंबून असतो.
एखादी मालमत्ता कुटुंबात अनेक वर्षांपासून असल्यामुळे ती आपोआप वडिलोपार्जित ठरत नाही. मालमत्ता कशी मिळाली, तिचे हस्तांतरण कसे झाले आणि संबंधित कागदपत्रे काय सांगतात, यावर तिचे कायदेशीर स्वरूप ठरू शकते.
थोडक्यात, मुलांना मालमत्तेचा हक्क असला तरी प्रत्येक परिस्थितीत तो समान पद्धतीने लागू होत नाही. मालमत्तेचा प्रकार, वैध मृत्युपत्र, कौटुंबिक परिस्थिती आणि संबंधित कायद्यांनुसार वारसाहक्क निश्चित केला जातो. त्यामुळे मालमत्तेबाबत वाद निर्माण झाल्यास कागदपत्रांची तपासणी करून कायदेशीर तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे ठरते.
सरकारनामाचे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Latest Marathi Political News, Breaking Political News from Maharashtra, India, Pune & Mumbai at Sarkarnama. To Get Live Political Marathi News on Mobile, Download the Sarkarnama Mobile App for Android and IOS. सरकारनामा आता सर्व सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर. ताज्या राजकीय घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम, शेअर चॅट, टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, सरकारनामा यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.