Gen Z Political Movements : फक्त सोशल मीडियातून नाही, तर सत्तेच्या सिंहासनाला थेट भिडण्याची ताकद; Gen Z च्या आंदोलनांनी जगभरात उडवली आहे खळबळ

केवळ सोशल मीडियावर ट्रेंड चालवणारी पिढी म्हणून Gen Z कडे पाहण्याचा काळ आता संपला आहे. जगभरातील अनेक देशांमध्ये या तरुण पिढीने केवळ डिजिटल चर्चांपुरती मर्यादा न ठेवता थेट सत्ताधाऱ्यांना आव्हान दिले आहे. निवडणुका, जनआंदोलने, धोरणात्मक बदल आणि सामाजिक प्रश्नांवर दबाव निर्माण करत Gen Z ने राजकारणातील आपली ताकद सिद्ध केली आहे. त्यामुळे अनेक देशांतील सरकारांना निर्णय बदलावे लागले, तर काही ठिकाणी सत्तांतरालाही वेग आला.

अमेरिकेत तरुण मतदारांनी 2022 च्या मध्यवर्ती निवडणुकांमध्ये निर्णायक भूमिका बजावली. हवामान बदल, महिलांचे अधिकार आणि सामाजिक न्याय यांसारख्या मुद्द्यांवर त्यांनी मोठ्या प्रमाणात मतदान केले. शालेय गोळीबाराच्या घटनांनंतर कठोर शस्त्रनियंत्रण कायद्यांसाठी उभारलेल्या चळवळींनीही सरकारवर दबाव निर्माण केला. दक्षिण अमेरिकेतील चिलीमध्ये विद्यार्थ्यांनी सुरू केलेल्या आंदोलनाने संपूर्ण देशाच्या राजकीय व्यवस्थेलाच हादरा दिला. सार्वजनिक वाहतूक भाडेवाढीच्या विरोधातून सुरू झालेली ही लाट पुढे संविधान बदलण्याच्या मागणीपर्यंत पोहोचली.

दरम्यान, थायलंडमध्ये देखील तरुणांनी लोकशाही आणि राजकीय सुधारणांसाठी रस्त्यावर उतरून सत्ताधाऱ्यांना खुले आव्हान दिले. या आंदोलनाचा प्रभाव पुढील निवडणुकांमध्ये स्पष्टपणे दिसून आला. आफ्रिकेतील नायजेरियामध्ये पोलिसांच्या अत्याचारांविरोधात तरुणांनी सोशल मीडिया आणि प्रत्यक्ष आंदोलन यांचा प्रभावी वापर केला. परिणामी सरकारला वादग्रस्त सुरक्षा यंत्रणेत बदल करावे लागले.

फ्रान्समध्ये सुद्धा पर्यावरण आणि सामाजिक धोरणांवर दबाव आणण्यात तरुणांचा मोठा वाटा राहिला आहे. हवामान बदलाच्या प्रश्नावर त्यांनी सातत्याने आंदोलन करत सरकारला भूमिका बदलण्यास भाग पाडले. दक्षिण कोरियामध्ये तरुण मतदारांच्या बदलत्या राजकीय पसंतींमुळे निवडणुकांचे निकाल अत्यंत चुरशीचे ठरले. लिंगभेद, रोजगार आणि सामाजिक समानता यांसारखे मुद्दे तेथे राजकारणाच्या केंद्रस्थानी आले.

बांगलादेशात विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनामुळे राष्ट्रीय राजकारणात मोठे बदल घडून आले. केनियामध्ये नवीन कर धोरणांविरोधात लाखो तरुण एकत्र आले आणि सरकारला माघार घ्यावी लागली. इंडोनेशिया, तिमोर-लेस्ते आणि जॉर्जिया यांसारख्या देशांमध्येही तरुणांनी भ्रष्टाचार, घराणेशाही, सरकारी खर्च आणि लोकशाहीविषयक प्रश्नांवर तीव्र भूमिका घेतली.

नेपाळमध्ये तरुणांनी जुन्या नेतृत्वाविरोधात मोहीम उघडत नवीन राजकीय पर्यायांना पाठिंबा दिला. सोशल मीडियावरील मोहिमांपासून ते रस्त्यावरील आंदोलनांपर्यंत त्यांनी प्रभावी उपस्थिती दाखवली.

सध्या भारतातही तरुणांनी नेहमीच वेगवेगळ्या प्रश्नांवर आपले मत मांडत आंदोलन केले आहे. देशात असणार्‍या अनेक प्रश्नांवर जसे शेतकरी आंदोलन, नागरिकत्व कायद्यावरील चर्चा, रोजगार, सध्या चर्चेत असलेला परीक्षा पेपर लीक आणि पर्यावरणीय प्रश्नांवर डिजिटल तसेच प्रत्यक्ष पातळीवर दबाव निर्माण केला. त्यामुळे राजकीय पक्षांनाही तरुण मतदारांसाठी स्वतंत्र रणनीती आखावी लागत आहे.

आजची Gen Z पिढी केवळ मोबाईल स्क्रीनपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. तर ती मतदान केंद्रांपासून संसद भवनांबाहेरील आंदोलनांपर्यंत सक्रियपणे उपस्थित आहे हे नक्कीच सिद्ध होत आहे. जगभरातील घटनांनी हे स्पष्ट केले आहे की, तरुणांचा आवाज आता केवळ चर्चेचा विषय नसून तो सरकारांचे निर्णय, निवडणुकांचे निकाल आणि देशांच्या राजकीय दिशेलाही प्रभावित करणारी एक प्रभावी शक्ती बनला आहे.