दिल्लीच्या ऐतिहासिक राजपथावर दरवर्षी मोठ्या दिमाखात साजरा होणारा प्रजासत्ताक दिन आपल्यासाठी अभिमानाचा क्षण असतो. पण या दिवसाशी जोडलेला एक महत्त्वाचा इतिहास आजही अनेक भारतीयांना माहीत नाही. विशेष म्हणजे भारताच्या पहिल्या प्रजासत्ताक दिनी पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी कोणत्या परदेशी नेत्याला आमंत्रण दिले होते, याची माहिती जवळपास 99 टक्के लोकांना ठाऊक नाही.
भारताने 26 जानेवारी 1950 रोजी आपले संविधान अधिकृतपणे अंमलात आणले आणि स्वतःला सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष, लोकशाही प्रजासत्ताक घोषित केले. याच दिवसापासून भारतात प्रजासत्ताक दिन साजरा करण्याची परंपरा सुरू झाली. मात्र ही तारीख मुद्दाम निवडलेली होती. कारण 26 जानेवारी 1930 रोजी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने पूर्ण स्वराज्याची घोषणा केली होती. त्यामुळे स्वातंत्र्यानंतर दोन-अडीच वर्षांनी याच ऐतिहासिक दिवसाला संविधान लागू करण्यात आले.
त्या काळात पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू हे केवळ भारतापुरतेच विचार करणारे नेते नव्हते. त्यांचे लक्ष संपूर्ण आशियाकडे होते. आशियातील नव्याने स्वतंत्र झालेल्या देशांनी एकमेकांशी मैत्री ठेवून एक मजबूत आणि शांततापूर्ण आशिया घडवावा, असा त्यांचा विचार होता. याच भूमिकेतून भारताच्या पहिल्या प्रजासत्ताक दिनासाठी एका विशेष परदेशी पाहुण्याची निवड करण्यात आली.
भारताच्या पहिल्या प्रजासत्ताक दिनाचे पहिले मुख्य अतिथी होते इंडोनेशियाचे राष्ट्राध्यक्ष सुकर्णो. इंडोनेशियाही काही वर्षांपूर्वीच वसाहतवादी सत्तेतून मुक्त झाला होता. भारत आणि इंडोनेशिया या दोन नवस्वतंत्र देशांमधील मैत्री आशियासाठी एक नवा आदर्श ठरावा, अशी नेहरूंची इच्छा होती. त्यामुळे सुकर्णो यांना आमंत्रित करून भारताने आशियाई एकतेचा ठोस संदेश जगाला दिला.
त्या वेळी राष्ट्रपती भवनाला गव्हर्नमेंट हाउस असे म्हटले जात होते आणि त्याच वर्षी डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी भारताचे पहिले राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली. पहिली प्रजासत्ताक दिनाची परेड आजइतकी भव्य नव्हती, पण त्यात भारतीय सैन्याची ताकद आणि देशाची सांस्कृतिक विविधता स्पष्टपणे दिसून येत होती.
1950 साली सुरू झालेली परदेशी मुख्य अतिथींची परंपरा आजही कायम आहे. त्यामुळे 26 जानेवारी ही केवळ एक तारीख न राहता, भारतीय संविधान, लोकशाही मूल्ये, राष्ट्रीय एकता आणि स्वाभिमान यांचे प्रतीक बनली आहे. हाच ऐतिहासिक संदर्भ आज सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत असून अनेकांना भारताच्या पहिल्या प्रजासत्ताक दिनाचा हा विस्मरणात गेलेला अध्याय नव्याने समजत आहे.
सरकारनामाचे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Latest Marathi Political News, Breaking Political News from Maharashtra, India, Pune & Mumbai at Sarkarnama. To Get Live Political Marathi News on Mobile, Download the Sarkarnama Mobile App for Android and IOS. सरकारनामा आता सर्व सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर. ताज्या राजकीय घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम, शेअर चॅट, टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, सरकारनामा यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.