Sugarcane Crushing Season: ऊस गाळपाला वेग, पण शेतकरी आंदोलनाचे सावट! महाराष्ट्रातील साखर कारखान्यांचं चित्र काय?

Pune News: महाराष्ट्रातील २०२६-२७ च्या ऊस गाळप हंगामाने आता वेग पकडण्यास सुरुवात केली आहे. राज्यातील सहकारी आणि खासगी मिळून ७५ साखर कारखान्यांनी गाळप सुरू केले आहे. २३ ऑक्टोबरअखेर या कारखान्यांनी सुमारे २६ लाख मेट्रिक टन उसाचे गाळप केले आहे. त्यातून १६ लाख ७० हजार क्विंटल साखरेचे उत्पादन झाले आहे. मात्र, पश्चिम महाराष्ट्रातील काही भागांत शेतकरी संघटनांच्या आंदोलनामुळे गाळप हंगामाची सुरुवात संथ गतीने होत असल्याचे चित्र आहे.

सहकारी ३३, तर खासगी ४२ कारखाने सुरू

राज्यात यंदाच्या हंगामासाठी ऊस गाळप परवाने देण्याची प्रक्रिया सुरू आहे. २३ ऑक्टोबरपर्यंत सहकारी आणि खासगी मिळून १६३ कारखान्यांना गाळप परवाने वितरित करण्यात आले होते. प्रत्यक्षात ३३ सहकारी आणि ४२ खासगी अशा एकूण ७५ कारखान्यांनी गाळप सुरू केले आहे.

गाळप सुरू झालेल्या कारखान्यांमध्ये सोलापूर, अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर आणि नांदेड विभागातील कारखान्यांची संख्या तुलनेने अधिक आहे. दुसरीकडे, कोल्हापूर विभागात गाळप सुरू करणाऱ्या कारखान्यांची संख्या कमी असल्याचे आकडेवारीतून दिसून येते.

सरासरी साखर उतारा ६.४० टक्के

सुरुवातीच्या टप्प्यात राज्यातील कारखान्यांचा सरासरी साखर उतारा ६.४० टक्के नोंदविण्यात आला आहे. साखर उतारा म्हणजे एका टन उसापासून किती साखर तयार होते, याचे प्रमाण होय. हंगामाच्या सुरुवातीला उसाची गुणवत्ता, परिपक्वता आणि कारखान्यांची कार्यक्षमता यांमुळे उताऱ्यात बदल होऊ शकतो.

यंदा राज्यात अनियमित पाऊस आणि काही भागांतील पाणीटंचाईमुळे ऊस उत्पादनाबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे एकूण ऊस उपलब्धता, प्रतिदिन होणारे गाळप आणि साखर उतारा यांवर संपूर्ण हंगामातील उत्पादनाचे गणित अवलंबून राहणार आहे.

ऊस दराच्या मागणीवरून आंदोलन

यंदाचा गाळप हंगाम सुरू होण्यापूर्वीच ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांच्या दराचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेसह काही शेतकरी संघटनांनी ऊस दर आणि साखरेच्या किमान विक्री दरात वाढ करण्याची मागणी केली आहे. इथेनॉलच्या दरात वाढ करावी, अशी मागणीही करण्यात येत आहे.

या प्रश्नांवर तोडगा निघावा आणि शेतकऱ्यांच्या मागण्यांवर चर्चा व्हावी, यासाठी केंद्र सरकारच्या पातळीवर बैठक आयोजित करण्याबाबत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आश्वासन दिल्याचे वृत्त आहे. आंदोलनाची तीव्रता आणि चर्चेतून निघणारा तोडगा यांचा पश्चिम महाराष्ट्रातील गाळपाच्या गतीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

साखर उत्पादनाचे अंदाज काय सांगतात?

यंदाच्या हंगामात महाराष्ट्रातील साखर उत्पादनाबाबत वेगवेगळे अंदाज व्यक्त करण्यात आले आहेत. साखर आयुक्तालयाने सुमारे ९०.१८ लाख टन उत्पादनाचा अंदाज व्यक्त केला आहे. मात्र, वेस्ट इंडिया शुगर मिल्स असोसिएशनने सुमारे ८० लाख टन, तर अन्य एका अंदाजानुसार उत्पादन ७५ लाख टनांपर्यंत राहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.

हे अंदाज असून, प्रत्यक्ष उत्पादनाचा अंतिम आकडा हंगाम पुढे सरकल्यानंतरच स्पष्ट होईल. उसाची उपलब्धता, पावसाचा परिणाम, कारखान्यांचा गाळप वेग आणि साखर उतारा या घटकांवर यंदाच्या हंगामाचे चित्र अवलंबून राहणार आहे.

राज्यात ऊस गाळप हंगामाला सुरुवात झाली असली, तरी सर्व कारखान्यांचे कामकाज वेगाने सुरू होणे, शेतकऱ्यांच्या दराच्या प्रश्नावर तोडगा निघणे आणि उसाची उपलब्धता कायम राहणे ही यंदाच्या हंगामातील प्रमुख आव्हाने असणार आहेत.