Land Sale Rules: सामायिक ७/१२ असलेल्या जमीनमालकांनो, सावधान! विक्रीचे नियम बदलले; ही कागदपत्रे आवश्यक; दस्तनोंदणीचा पेच वाढणार?

Maharashtra Land News: महाराष्ट्रात सामायिक सातबारा उताऱ्यावरील जमिनींच्या खरेदी-विक्री व्यवहारांसाठी महत्त्वाचे बदल करण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. एकाच ७/१२ उताऱ्यावर अनेक सहमालकांची नावे असताना जमीन विक्रीत त्यांच्या हक्कांकडे दुर्लक्ष होऊ नये आणि फसवणुकीचे प्रकार रोखता यावेत, यासाठी महसूल विभागाने आवश्यक कागदपत्रांवर भर दिला आहे. या प्रक्रियेत सहहिस्सेदारांची लेखी संमती, ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC) आणि भूमिअभिलेख विभागाची ‘क’ प्रत यांना महत्त्व देण्यात आले आहे.

सामायिक मालकीच्या जमिनीच्या व्यवहारांमध्ये अनेकदा एका सहमालकाकडून इतरांना विश्वासात न घेता विक्री करण्याचा प्रयत्न केला जातो. त्यामुळे मालकी हक्क, जमिनीच्या सीमारेषा आणि विक्रीच्या वैधतेवरून वाद निर्माण होतात. अशा व्यवहारांमध्ये पारदर्शकता वाढवणे आणि सर्व संबंधित व्यक्तींचे हित जपणे, हा या उपाययोजनांमागील उद्देश आहे.

जमीन विक्रीसाठी सहमालकांची संमती का महत्त्वाची?

एकाच सातबारा उताऱ्यावर एकापेक्षा अधिक व्यक्तींची नावे असल्यास जमिनीच्या विक्री व्यवहारात इतर सहहिस्सेदारांच्या हक्कांचा विचार करणे आवश्यक ठरते. संबंधित निर्णयानुसार, जमीन विक्रीसाठी इतर सहमालकांची लेखी संमती आणि ना हरकत प्रमाणपत्र सादर करण्याची तरतूद करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. यामुळे संबंधित व्यक्तींना माहिती न देता व्यवहार करण्याच्या प्रकारांना आळा घालण्यास मदत होऊ शकते.

महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांच्या पुढाकाराने हा निर्णय घेण्यात आल्याचे वृत्तात नमूद आहे. मात्र, प्रत्यक्ष व्यवहारासाठी लागू होणाऱ्या अटी आणि त्यांची व्याप्ती समजून घेण्यासाठी संबंधित अधिकृत शासन आदेश किंवा महसूल विभागाचे परिपत्रक तपासणे महत्त्वाचे आहे.

भूमिअभिलेख विभागाची ‘क’ प्रतही आवश्यक

जमिनीच्या व्यवहारात दुसरे महत्त्वाचे कागदपत्र म्हणजे भूमिअभिलेख कार्यालयाकडून मिळणारी ‘क’ प्रत. या कागदपत्रातून जमिनीच्या मोजणीशी आणि हद्दींच्या माहितीसंबंधी तपशील मिळण्यास मदत होते. त्यामुळे विक्रीसाठी प्रस्तावित असलेल्या जमिनीची ओळख आणि सीमांबाबत स्पष्टता राखणे शक्य होते.

कागदपत्रे नसल्यास दस्तनोंदणीचे काय?

दिलेल्या माहितीनुसार, आवश्यक संमतीपत्र, ना हरकत प्रमाणपत्र आणि ‘क’ प्रत उपलब्ध नसल्यास संबंधित जमिनीच्या दस्तनोंदणीवर निर्बंध लागू होऊ शकतात. त्यामुळे सामायिक सातबारा असलेल्या जमिनीची विक्री करण्यापूर्वी संबंधित कागदपत्रांची पूर्तता करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.