मुंबई ते पुणे फक्त 48 मिनिटांत; काय आहे नेमका 'मास्टर प्लॅन'? सरकारच्या मोठ्या घोषणेचा तुम्हाला कसा होणार फायदा?

मुंबई ते पुणे अवघ्या 48 मिनिटांत पोहोचता येणार, अशी मोठी घोषणा केंद्र सरकारकडून करण्यात आली असून त्यामुळे महाराष्ट्राच्या दळणवळणाच्या चित्रात मोठा बदल होणार आहे. केंद्रीय अर्थसंकल्पात अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी देशात एकूण सात हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर उभारण्याचा मास्टर प्लॅन जाहीर केला आहे. यामध्ये मुंबई–पुणे आणि पुणे–हैदराबाद हे दोन महत्त्वाचे मार्ग महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित आहेत.

सध्या मुंबई ते पुणे प्रवासासाठी रस्ता किंवा रेल्वेमार्गे किमान तीन ते साडेतीन तास लागतात. मात्र हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर हे अंतर फक्त ४८ मिनिटांत पार करता येणार आहे. त्यामुळे आर्थिक राजधानी मुंबई आणि शैक्षणिक व आयटी केंद्र पुणे ही दोन शहरे अक्षरशः हाकेच्या अंतरावर येतील. याचा थेट फायदा नोकरदार वर्ग, व्यापारी, विद्यार्थी तसेच उद्योग क्षेत्राला होणार आहे.

केंद्र सरकारचा उद्देश देशातील मोठी शहरे, आयटी हब, औद्योगिक पट्टे आणि धार्मिक स्थळे जलद रेल्वेमार्गाने जोडण्याचा आहे. या सात हाय-स्पीड कॉरिडॉरची एकूण लांबी सुमारे 4 हजार किलोमीटर इतकी असून यासाठी अंदाजे 16 लाख कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे. मुंबई–पुणे हा कॉरिडॉर या योजनेतील अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, हाय-स्पीड रेल्वेमुळे वेळेची मोठी बचत होईल आणि प्रवास अधिक सुरक्षित व आरामदायी बनेल. उदाहरणार्थ, पुणे ते हैदराबादचा सध्याचा आठ ते नऊ तासांचा प्रवास हाय-स्पीड रेल्वेमुळे सुमारे तीन ते चार तासांत पूर्ण होऊ शकतो. यामुळे राज्यांमधील आर्थिक आणि सामाजिक संपर्क अधिक मजबूत होईल.

या प्रस्तावित कॉरिडॉरवरील गाड्या किमान २५० ते ३२० किलोमीटर प्रतितास वेगाने धावतील. मुंबई–अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पावर काम सुरू असून त्या मार्गावरील गाड्या ताशी ३२० किलोमीटर वेगाने धावतील, असा अंदाज आहे. देशातील पहिला हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर नॅशनल हाय-स्पीड रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेडकडून उभारला जात असून १५ ऑगस्ट २०२७ रोजी देशातील पहिली बुलेट ट्रेन धावेल, अशी माहिती रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी दिली आहे.

एकंदरीत पाहता, मुंबई–पुणे हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्पामुळे केवळ प्रवासाचा वेळ कमी होणार नाही, तर रोजगारनिर्मिती, उद्योगवाढ आणि महाराष्ट्राच्या सर्वांगीण विकासाला मोठी चालना मिळणार आहे. ही योजना पूर्ण झाल्यानंतर सामान्य नागरिकांच्या दैनंदिन आयुष्यातही सकारात्मक बदल दिसून येणार आहेत.