IAS Officer Turned Chief Minister : राजीव गांधींच्या एका शब्दावर IASची नोकरी सोडली; मुख्यमंत्री बनले अन् शेवटी काँग्रेसचाच सर्वात मोठा बंडखोर!

राजकारणात येण्यासाठी अनेकजण वर्षानुवर्षे प्रयत्न करतात. मात्र, एका फोन कॉलमुळे थेट जिल्हाधिकारी पदावरून राजकारणात प्रवेश करणाऱ्या एका व्यक्तीची कहाणी वेगळीच आहे. ते म्हणजे छत्तीसगडचे पहिले मुख्यमंत्री अजित जोगी! भारतीय प्रशासकीय सेवेतील (IAS) प्रतिष्ठित नोकरी सोडून त्यांनी राजकारणात पाऊल ठेवलं. त्यांना काँग्रेसमध्ये मोठं स्थान मिळवलं, मुख्यमंत्रिपद भूषवलं आणि पुढे याच काँग्रेस पक्षाविरोधात बंड पुकारत स्वतःचा पक्ष स्थापन केला.

1 नोव्हेंबर 2000 रोजी मध्य प्रदेशमधून वेगळे होऊन छत्तीसगड हे स्वतंत्र राज्य अस्तित्वात आले. त्यानंतर राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री होण्याचा मान अजित जोगी यांना मिळाला. मात्र, मुख्यमंत्री होण्यापूर्वीचा त्यांचा प्रवासही तितकाच रंजक होता.

छत्तीसगडमधील गौरेला येथे जन्मलेल्या अजित जोगी यांनी अभियांत्रिकीचे शिक्षण पूर्ण केले. त्यानंतर त्यांनी भारतीय पोलीस सेवा (IPS) आणि पुढे भारतीय प्रशासकीय सेवेत काम केले. आपल्या प्रशासकीय कारकिर्दीत त्यांनी इंदूरचे जिल्हाधिकारी म्हणूनही जबाबदारी सांभाळली.

मात्र, त्यांच्या आयुष्याला कलाटणी मिळाली ती तत्कालीन पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्या एका फोनमुळे. अजित जोगी यांनी स्वतः सांगितलेल्या आठवणीनुसार, एकदा ग्रामीण भागाच्या दौऱ्यावरून रात्री घरी परतल्यानंतर त्यांच्या पत्नीने पंतप्रधान कार्यालयातून फोन आल्याची माहिती दिली.

यानंतर रात्री साधारण 9:30 वाजता त्यांनी पंतप्रधान कार्यालयाशी संपर्क साधला. राजीव गांधी यांचे तत्कालीन खासगी सचिव व्ही. जॉर्ज यांनी त्यांना सांगितले की, पंतप्रधान सकाळपासून तुमच्याशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न करत आहेत. तुम्ही तातडीने जिल्हाधिकारी पदाचा राजीनामा देऊन राजकारणात यावे, अशी त्यांची इच्छा आहे.

राजीव गांधी यांच्या सांगण्यानुसार अजित जोगी यांनी प्रशासकीय सेवेचा निरोप घेतला. त्यांना मध्य प्रदेशातून राज्यसभेवर पाठवण्यात आले. पुढे राजीव गांधी यांच्या निकटवर्तीयांमध्ये त्यांची गणना होऊ लागली. काँग्रेसचे राष्ट्रीय प्रवक्ते म्हणूनही त्यांनी काम केले. त्यानंतर रायगड लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक जिंकून ते संसदेत पोहोचले.

छत्तीसगडची स्थापना झाल्यानंतर ते राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री बनले. मात्र, पुढील काळात काँग्रेस नेतृत्वाशी त्यांचे मतभेद वाढत गेले. 2013 मधील झीरम घाटी नक्षलवादी हल्ल्यानंतरही त्यांचे नाव राजकीय आरोपांमध्ये चर्चेत आले. या प्रकरणात त्यांच्यावर आरोप करण्यात आले होते; मात्र आरोप म्हणजे दोष सिद्ध होणे नव्हे.

अखेर काँग्रेसशी संबंध बिघडल्यानंतर त्यांनी पक्षाला रामराम ठोकला आणि 'जनता काँग्रेस छत्तीसगड' या स्वतंत्र पक्षाची स्थापना केली. मात्र, नव्या पक्षाला अपेक्षित राजकीय यश मिळाले नाही. त्यांच्या कुटुंबालाही निवडणुकांमध्ये पराभवाचा सामना करावा लागला. दीर्घ आजारानंतर 29 मे 2020 रोजी अजित जोगी यांचे निधन झाले. IAS अधिकारी ते मुख्यमंत्री आणि काँग्रेसचे बंडखोर नेते असा त्यांचा राजकीय प्रवास आजही चर्चेचा विषय ठरला.