NEET-UG परीक्षेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने 21 जूनपर्यंत टेलिग्राम अॅपवरील काही सेवा तात्पुरत्या स्वरूपात बंद करण्याचा निर्णय घेतल्याची चर्चा सुरू आहे. प्रश्नपत्रिका लीक झाल्याच्या अफवा, बनावट पेपर विक्री आणि विद्यार्थ्यांची ऑनलाइन फसवणूक यांसारख्या प्रकारांना आळा घालण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र या निर्णयामुळे डिजिटल सुरक्षेचा प्रश्न पूर्णपणे सुटेल का, याबाबत अनेकांकडून शंका व्यक्त केली जात आहे.
आजच्या काळात माहितीची देवाणघेवाण केवळ एका अॅपपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. व्हॉट्सअॅप, इन्स्टाग्राम, फेसबुक, एक्स, स्नॅपचॅट आणि इतर अनेक सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर काही क्षणांत कोणतीही माहिती मोठ्या प्रमाणात पसरवता येते. त्यामुळे फक्त टेलिग्रामवर निर्बंध आणल्याने पेपरफुटी किंवा अफवांचा प्रसार पूर्णपणे थांबेल, असे निश्चितपणे सांगता येत नाही.
परीक्षेतील गैरप्रकारांचा मुद्दा हा केवळ सोशल मीडिया वापराशी संबंधित नसून संपूर्ण परीक्षा व्यवस्थेच्या सुरक्षिततेशी जोडलेला आहे. प्रश्नपत्रिका तयार करण्यापासून ते छपाई, साठवणूक, वाहतूक आणि परीक्षा केंद्रांपर्यंत पोहोचवण्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर कडक सुरक्षा आवश्यक असते. यापैकी कोणत्याही स्तरावर त्रुटी राहिल्यास संवेदनशील माहिती बाहेर जाण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
सरकार आणि NTA विद्यार्थ्यांना अप्रमाणित माहितीपासून दूर राहण्याचे आवाहन करत आहेत. सोशल मीडियावर फिरणाऱ्या संदेशांवर किंवा तथाकथित लीक पेपरवर विश्वास ठेवू नये, असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. विद्यार्थ्यांनी अधिकृत स्रोतांवरच अवलंबून राहावे, असे आवाहन सातत्याने केले जात आहे.
शिक्षण क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, परीक्षा प्रक्रियेची विश्वासार्हता कायम ठेवण्यासाठी केवळ एखाद्या प्लॅटफॉर्मवर बंदी घालणे पुरेसे नाही. त्यासाठी आधुनिक सायबर सुरक्षा यंत्रणा, डिजिटल देखरेख, माहिती गळती रोखण्यासाठी प्रगत तंत्रज्ञान आणि दोषींवर कठोर कारवाई यांची जोड आवश्यक आहे. टेलिग्रामवरील निर्बंध हा तात्पुरता उपाय असू शकतो, मात्र भविष्यात अशा घटना रोखण्यासाठी दीर्घकालीन आणि सर्वसमावेशक सुरक्षा आराखडा उभारणे ही काळाची गरज असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.