Bangladesh China Relations : तिथे चीनशी हातमिळवणी, इथे शेख हसीना यांच्या 'घर वापसी'ची तयारी; भारताला डावलून बांगलादेशच्या नव्या पंतप्रधानांचा चीन दौरा

Bangladesh China diplomatic ties: बांग्लादेशचे नवे पंतप्रधान तारिक रहमान यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर पहिल्या परदेश दौऱ्यासाठी चीनची निवड केल्याने नव्या चर्चांना सुरुवात झाली आहे. अनेक वर्षांपासून बांग्लादेशच्या प्रमुख नेत्यांचा पहिला अधिकृत दौरा भारतात होत असे. मात्र यावेळी चीनला प्राधान्य देण्यात आल्याने या निर्णयाकडे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर लक्ष लागले आहे.

चीन दौऱ्यात संरक्षण, व्यापार, पायाभूत सुविधा आणि सामरिक सहकार्य यांसारख्या महत्त्वाच्या विषयांवर चर्चा झाल्याचे सांगितले जात आहे. विशेषतः आधुनिक लढाऊ विमानांच्या खरेदीसंदर्भात चर्चा झाल्याची माहिती समोर आली आहे. तसेच तीस्ता नदीशी संबंधित प्रकल्प आणि मोंगला बंदराच्या विकासामध्ये चीनची भूमिका वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

या घडामोडींमुळे भारताच्या सुरक्षाविषयक आणि भूराजकीय हितसंबंधांवर काय परिणाम होईल, याबाबत तज्ञ बारकाईने निरीक्षण करत आहेत. विशेषतः ईशान्य भारताला देशाच्या इतर भागांशी जोडणाऱ्या सिलिगुडी कॉरिडॉरच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने बांग्लादेश-चीन जवळीक महत्त्वाची मानली जात आहे.

तसेच विश्लेषकांचे मत आहे की चीनशी संबंध मजबूत करताना बांग्लादेश भारताशी असलेले ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक संबंध दुर्लक्षित करू शकत नाही. त्यामुळे तारिक रहमान यांचा संभाव्य भारत दौरा दोन्ही देशांमधील विश्वास आणि सहकार्य वाढवण्यासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो. बांग्लादेश भारत आणि चीन या दोन्ही देशांशी संतुलित संबंध ठेवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे संकेतही मिळत आहेत.

दुसरीकडे, बांग्लादेशच्या राजकारणात माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या परत जाणाच्या चर्चा पुन्हा जोर धरत आहे. अवामी लीगच्या कार्यकर्त्यांमध्ये हालचाली वाढल्या असून पक्ष पुन्हा सक्रिय होत असल्याचे दिसत आहे. शेख हसीना यांनी वर्षअखेरीपूर्वी देशात परतण्याची इच्छा व्यक्त केल्याचे वृत्त आहे.

सध्या बांग्लादेशसमोर आर्थिक आव्हाने, कायदा-सुव्यवस्थेचे प्रश्न आणि राजकीय तणाव अशी अनेक संकटे आहेत. तरीही भारतविरोधी वातावरणात काही प्रमाणात घट झाल्याचे दिसून येत आहे. भारताने व्हिसा सेवा पुन्हा सुरू केल्यानंतर मोठ्या संख्येने नागरिकांनी अर्ज केल्याची माहिती आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांमधील संबंध सुधारण्याच्या दिशेने सकारात्मक हालचाली सुरू असल्याचे चित्र समोर येत आहे.