US Supreme Court birthright citizenship decision : अमेरिकेत जन्मलेल्या प्रत्येक मुलाला जन्मतःच अमेरिकेचे नागरिकत्व मिळणार असल्याचा ऐतिहासिक निर्णय अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने कायम ठेवला आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जन्मसिद्ध नागरिकत्वावर (बर्थराईट सिटिझनशिप) अधिकार कायम ठेवला मर्यादा आणण्यासाठी जारी केलेला कार्यकारी आदेश न्यायालयाने रद्द ठरवल्याने लाखो स्थलांतरित कुटुंबांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. विशेषतः अमेरिकेत राहणाऱ्या भारतीय समुदायासाठी हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.
सर्वोच्च न्यायालयाने 5-4 अशा बहुमताने दिलेल्या निकालात स्पष्ट केले की, अमेरिकेच्या भूमीवर जन्मलेल्या प्रत्येक मुलाला नागरिकत्वाचा अधिकार संविधानाने दिला आहे. मुलाचे पालक अमेरिकन नागरिक असोत, तात्पुरत्या व्हिसावर राहत असोत किंवा त्यांची स्थलांतर स्थिती वादग्रस्त असो, त्याचा मुलाच्या नागरिकत्वावर परिणाम होणार नाही.
अमेरिकेच्या संविधानातील 14 वी घटनादुरुस्ती हा अधिकार सुनिश्चित करते. गेली 158 वर्षे हीच व्यवस्था देशात लागू असून न्यायालयाने ती कायम ठेवण्याचा निर्णय दिला आहे. न्यायालयाने असेही नमूद केले की, जन्मसिद्ध नागरिकत्वाची व्याप्ती सामान्य कायद्याद्वारे बदलता येणार नाही. त्यासाठी थेट संविधानात दुरुस्ती करावी लागेल.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी 20 January 2025 रोजी शपथविधीनंतर लगेचच जन्मसिद्ध नागरिकत्वावर निर्बंध आणणाऱ्या आदेशावर स्वाक्षरी केली होती. मात्र विविध संघीय न्यायालयांनी त्यावर स्थगिती दिल्यानंतर हे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयात पोहोचले. अखेरीस सर्वोच्च न्यायालयाने ट्रम्प यांचा आदेश घटनाबाह्य असल्याचे सांगत तो रद्द केला.
या निर्णयाचा सर्वाधिक फायदा भारतीय वंशाच्या कुटुंबांना होऊ शकतो. Pew Research Center च्या 2022 मधील अहवालानुसार, अमेरिकेत सुमारे 16 लाख भारतीय वंशाच्या मुलांना जन्मसिद्ध नागरिकत्व मिळाले आहे. त्यामुळे हा निकाल भारतीय समुदायासाठी विशेष महत्त्वाचा मानला जात आहे.
जर ट्रम्प यांचा आदेश लागू झाला असता, तर दरवर्षी जन्म घेणाऱ्या अंदाजे 2,50,000 मुलांच्या कायदेशीर स्थितीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असते. तसेच नवजात बालकाचे नागरिकत्व सिद्ध करण्यासाठी पालकांना अतिरिक्त कागदपत्रे सादर करावी लागली असती.
1868 मध्ये मंजूर करण्यात आलेल्या 14 व्या घटनादुरुस्तीचा मूळ उद्देश गृहयुद्धानंतर कृष्णवर्णीय नागरिकांना समान अधिकार देणे हा होता. मात्र कालांतराने या तरतुदीचा लाभ अमेरिकेत जन्मलेल्या सर्व मुलांना मिळू लागला. सर्वोच्च न्यायालयाच्या ताज्या निर्णयामुळे हा घटनात्मक अधिकार पुन्हा एकदा अधिक बळकट झाला आहे.
सरकारनामाचे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Latest Marathi Political News, Breaking Political News from Maharashtra, India, Pune & Mumbai at Sarkarnama. To Get Live Political Marathi News on Mobile, Download the Sarkarnama Mobile App for Android and IOS. सरकारनामा आता सर्व सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर. ताज्या राजकीय घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम, शेअर चॅट, टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, सरकारनामा यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.